Pikhaken of bootshaken?

Pikhaken of bootshaken. In de hedendaagse pleziervaart worden beide termen door elkaar gebruikt in watersportwinkels. Historisch gezien heeft de term pikhaak een wat ruwere achtergrond. Grote zeilschepen gebruikten vroeger namelijk pikhaken met een scherpe metalen punt (een piek), onder andere om vijandelijke schepen te enteren. Tegenwoordig dienen ze uitsluitend als hulpmiddel om ergens aan te haken.

Ik moet er niets van hebben, want aan- en afmeren doe je door een tros of meerlijn om een bolder of paal te werpen om je schip vast te leggen.

In mijn boek ‘Raasdonders en bramstaglopers’  schreef ik al eerder anekdotes over hele pikhaaktaferelen die me ten deel vielen tijdens mijn vaarvakanties door Friesland, want ik wil gewoon geen haken aan mijn schip, zeker als ze van metaal zijn.

Onlangs kwam er een clubje aspirant-watersporters de sluis uit met zo’n gehuurde ‘polyester recreatiecontainer’, volgehangen met fenders. Ze wilden aan de overkant langs de beschoeiing aanmeren. De rondbuikige schipper stond op het kleine achterdekje verwoed aan het stuurwiel te draaien, terwijl hij luidkeels commando’s gaf aan zijn hypernerveuze bemanning.

“Sichern Sie es sofort, wo immer möglich! Ich kann es nicht halten. Sichern Sie die Leine! Sofort!” schreeuwde hij, want het waaide een beetje…

Eén bemanningslid — eveneens overmatig stevig gebouwd — griste de bootshaak van het dek en deed verwoede pogingen de haak achter de beschoeiing te houden. Maar die schoot er steeds af, omdat de schipper de motor angstvallig in de vooruit hield. Hij was bang om weer van de wal weg te waaien; de oostenwind stond namelijk schuin op het voorschip.

Keer op keer probeerde de gewichtige dekhulp het scheepje voor de kant te houden, terwijl ze de anderen commandeerde een lijn om een bolder te gooien. Helaas waren die daar ook niet erg bedreven in en gooiden ze telkens mis. Het was duidelijk dat ze geen enkele vaarervaring hadden.

Met lede ogen zag ik het schouwspel een tijdje aan en moest constateren dat het schip met de kop al zo’n vijftig meter langs de beschoeiing had geschuurd. De bemanning had ondertussen nog steeds geen kans gezien om het schip ergens vast te maken…

Toen er een gemeerd zeilschip in de weg lag, gaf de roerganger het op en gaf vol gas achteruit. De keerkoppeling kraakte en de motor spuwde zwarte rook, ten teken dat hij onwijs op z’n donder kreeg.  De schipper begreep er daarna niets meer van, want het schip draaide over bakboord de vaargeul op en maakte een rondje. Het wieleffect van de rechtsdraaiende schroef en de wind deden namelijk hun werk…

Daarna zette de onfortuinlijke schipper de hendel weer in de vooruit en koos koers richting de Meander V. Die dikke rubberen stootrand leek hem wel wat, en er stond een man (ik dus) kennelijk klaar om een lijntje aan te pakken.

Hij schreeuwde nog wat verwensingen naar zijn bemanning en gewapend met de bootshaken in de aanslag, kwamen ze met een redelijk gangetje op ons schip af.

“Nee, nee! U kunt hier niet langszij komen. Uw schip is te laag en schiet onder onze stootrand. Hier komen jullie nooit van boord!” riep ik in mijn beste Duits, terwijl de dame op het voordek aanstalten maakte om ons schip met de metalen haak op een lange stok te enteren.

“Ik wil sowieso geen haken aan mijn schip! Wegwezen!” brieste ik geïrriteerd en griste de bootshaak uit haar handen.

“Kijk… daar om de hoek, aan de overkant, daar waaien jullie zo tegen de steigers aan want dat is lagerwal!”

Vol onbegrip keek het hele gezelschap me aan; ze hadden geen idee wat lagerwal was. 

Teleurgesteld ondergingen ze de terugtocht toen de schipper inzag dat langszij ons schip aanmeren ook geen optie was.

Toen ik de bootshaak teruggaf, begaf de dame zich snel weer naar het voordek en ging als een ware strijder met haar ‘wapen’ in de aanslag staan, klaar om het eerste de beste aanhaakpunt te enteren.

Uiteindelijk waaiden ze aan de overkant tegen de kade, waar ze dan toch een lijntje om een bolder kregen.

Ze lagen vast…

Evert Stel is schipper van de Meander V. Met deze voormalige loodstender heeft hij jarenlang met zijn partner Inge voor de Stichting Vaarwens (https://www.stichtingvaarwens.nl) dagtochten gevaren met mensen in de laatste levensfase. Inmiddels heeft de Stichting een eigen schip en wordt de Meander V ingezet op drukke dagen. Van alle dagtochten maakt Evert aangrijpende, veelal emotionele verslagen. Daarnaast is hij auteur en heeft diverse boeken geschreven en is hij columnist bij Watersport-TV. 

Foto:  Ai gegenereerde afbeelding