Waterplantjes...een onbeheersbare plaag

Jaren geleden werd er geroepen dat het water schoner moest worden en fosfaten werden verboden. Nou… dat is gelukt! De wildgroei aan waterplanten in het IJsselmeer en omliggende wateren komt voornamelijk doordat het water schoner is, maar dat wordt nu een onbeheersbare plaag.

In het verleden was het water zo voedselrijk en troebel, dat waterplanten slecht groeiden. Nu de fosfaten en de hoge stikstofbelasting grotendeels verdwenen zijn, ontstaat er een gezonder natuurlijk evenwicht waardoor planten zich snel kunnen uitbreiden. Daarbij zijn er kunstmatig exoten aangeplant die nu onbeheersbaar zijn gaan groeien.

Geen doorkomen aan

Doordat het IJsselmeer en het Markermeer onder strenge bescherming vallen (als onderdeel van Natura 2000), mogen planten niet zomaar overal worden gemaaid. Er wordt nog spaarzaam in vaargeulen gemaaid, maar ons vaargebiedje wordt wel steeds kleiner.
De Meander V is een sterk gemotoriseerd schip met twee scherpe vijfblads schroeven en vroeger gaf ik even een paar keer gas achteruit als het hele schip begon te dansen - door de met fonteinkruid volgelopen - schroeven. We versneden daarmee het spul tot spinazie à la crème, maar dat lukt inmiddels al niet meer! Vorig jaar wilden we naar Hoorn, maar van Edam naar Hoorn recht oversteken was niet te doen. We moesten iedere vijf minuten een aantal keren flink achteruit slaan en dan nog was die troep er niet uit. Ook bleven er hele bossen aan de stabilizers hangen en dat remde enorm!

Hovercraft

Ook op kleinere schaal hebben we nu last van de waterplanten. Dagelijks vaar ik met ons rubberbootje naar het Hemmeland aan de overkant van onze haven om ons hondje uit te laten, maar daar is nu ook geen doorkomen meer aan. Lange, dunne, taaie slierten wentelen zich direct om het schroefje en weldra heb ik geen voortstuwing meer. Recht oversteken is not done, maar andere routes ook niet. De hele bodem zit er vol mee. Ik heb nog een kleine doorgang gevonden langs de - pas aangelegde - golfbreker en dan stijf langs de rietkragen, maar dat zal weldra ook vol zitten. Wat mij dan nog rest, is het aanschaffen van een hovercraft…

Omweg

Momenteel maakt Rijkswaterstaat grote betonde omwegen om de groeivelden te ontwijken. Zo moet je eerst vanaf de Gouwzee naar Enkhuizen varen om daar de betonde geul naar het westen te volgen om in Hoorn te komen, voorwaar, een hele omweg. Het lijkt erop dat het diepere vaarwater van zuid naar noord verschoond blijft van de plaagplanten, maar ook die illusie is mij ontnomen. Afgelopen weekend voeren wij na een succesvol promotieweekend tijdens de ‘Waterweken’ in Medemblik terug naar Monnickendam, toen ik middenin het diepere vaarwater met een snelheid van bijna 9 knopen nagenoeg vastraakte in een enorm woud van fonteinkruid. Strengen van ruim 3 meter lang wikkelden zich verstikkend om de schroeven en de snelheid ging er helemaal uit. Op onze dieptemeter/fishfinder zag ik alleen maar planten, planten en nog eens planten! Bij het achteruitslaan wond de hele kluwen zich gewoon in de andere draairichting vast en ik heb de grootste moeite gehad om los te komen. Dat spul is zo sterk dat je een paar strengen met je handen nog net kunt breken, maar als het zich bundelt, kun je er een sleeptros van maken! Gelukkig is mijn eega een krachtige zwemster die het er voor me uit rukt..

Gas erop

Uiteindelijk heeft het vermogen me er uit geholpen: de volle 500 pk per schroef was net even te veel voor de plaagplanten. Maar ik vraag me af wat er gebeurt als een licht gemotoriseerd schip verstrikt raakt. De KNRM en de sleepdiensten krijgen het druk deze zomer!

Evert Stel is schipper van de Meander V. Met deze voormalige loodstender heeft hij jarenlang met zijn partner Inge voor de Stichting Vaarwens (https://www.stichtingvaarwens.nl) dagtochten gevaren met mensen in de laatste levensfase. Inmiddels heeft de Stichting een eigen schip en wordt de Meander V ingezet op drukke dagen. Van alle dagtochten maakt Evert aangrijpende, veelal emotionele verslagen. Daarnaast is hij auteur en heeft diverse boeken geschreven en is hij columnist bij Watersport-TV.