TERHERNE- Op 4 april 1996 is in Terherne de Stichting “De Fryske Boerepream” opgericht, op 28 oktober 2002 omgezet in een Vereniging met dezelfde naam. Op zaterdag 7 mei 2022 (uitgestelde datum) wordt het 25 jarig jubileum gevierd. In de ochtend wordt een proloog bestaande uit 2 wedstrijden voor de zeilcompetitie 2022 gevaren. Na de middag is er een puzzel toertocht met de pramen gevolgd door het admiraalzeilen.
Een aantal mensen uit de omgeving van Terherne heeft op 4 april 1996 de Stichting ’De Fryske Boerepream’ opgericht. Hun doel was om met name de boerenzeilpraam weer in ere te herstellen. Daartoe werden Klassenvoorschriften opgesteld, die ertoe moeten leiden dat het geheel authentiek blijft. Men startte met vier pramen respectievelijk preammen te noemen vanaf dat moment. In de loop der tijd werd de groep steeds groter en in oktober 2002 werd de stichting omgezet in een vereniging.
Pramen waren de pakezels van het waterland
Vroeger hadden boeren hun land op plaatsen, die het beste over water waren te bereiken. Vooral het midden en zuidwest Friesland waren waterrijk, het wegenstelsel was niet zo uitgebreid als nu. De meeste boeren waren “Komelkers”. Zij beschikten over een aantal koeien en enig land, dat vaak versnipperd en ver van elkaar verwijderd was. Werktuigen, vee, hooi, gras, mest, enzovoort moest worden vervoerd over het water. In de 19e en de eerste helft van de 20e eeuw werden daarvoor meestal pramen gebruikt. Deze liet men vaak bouwen op plaatselijke hellingen, zoals Bijlsma in Warten of Westerdijk in Terherne of bij een plaatselijke smid. De opdrachtgever gaf daarbij de maten aan, die waren afgestemd op het aantal koeien dat moest worden vervoerd en het water dat moest worden bevaren.
In het voorjaar werd het vee per praam naar het land vervoerd. Ook werden paarden in de praam meegenomen. Op de terugweg kon het hooi en de gewonnen melk er weer bij. Als de praam door sloten en vaarten moest worden verplaatst, gebruikte men de jaaglijn, de vaarboom of de duwboom (trilker). Moest men over meren en poelen, dan had men meestal de beschikking over een zeil.
Niet alleen veeboeren beschikten over pramen. Bouwboeren gebruikten de praam voor het transport van groenten, fruit, aardappelen, bieten, enzovoort. Er waren ook schippers, die met een praam mest, turf of terpaarde vervoerden. Deze artikelen werden dan verkocht aan skûtsjeschippers, die het weer elders doorverkochten. Omgekeerd gebeurde het weer dat de skûtsjes goederen aanvoerden, die door de kleinere pramen naar het achterland werden vervoerd.
De pramen waren aanvankelijk van hout, maar werden al snel vervangen door ijzeren schepen. Dit was veel goedkoper, duurzamer en eenvoudiger in onderhoud.
Na de 2e wereldoorlog werden de pramen gemotoriseerd en toen de ruilverkaveling werd gestart, waardoor de landerijen dichter bij elkaar kwamen te liggen en er nieuwe wegen en bruggen werden aangelegd, was het gedaan met de praam als werktuig. Ze werden als oud ijzer verkocht en ter plaatse in stukken gezaagd of begonnen een tweede leven als onderschip van een woonark of als casco voor een motorboot.
50-tal schepen
Inmiddels bestaat het aantal, niet en wel geregistreerde preammen, uit zo ’n ruim 50-tal schepen. Jaarlijks worden er wedstrijden georganiseerd, die aan het eind een Fries kampioenschap oplevert. De oude authentieke boerenpramen waar de vereniging De Fryske boerepream mee vaart, zijn veelal door boeren laten bouwen in de 19e en begin 20e eeuw op lokale werven zoals Bijlsma in Warten of Westerdijk in Terherne of bij een plaatselijke smid. De opdrachtgever gaf daarbij de maten aan, die waren afgestemd op het aantal koeien dat moest worden vervoerd en het water dat moest worden bevaren. We spreken dan over de “geklonken” boerenpramen.
Zeilcompetitie
De vereniging houdt jaarlijks een zeilcompetitie. De pramen die hieraan meedoen moeten voldoen aan de door de ledenvergadering vastgestelde klasse voorschriften. Niet alle bij de vereniging ingeschreven pramen voldoen aan deze klasse voorschriften. Voor deze pramen is er de recreatieklasse: Hieraan kunnen alle zeilpramen of sylpreammen deelnemen, op voorwaarde, dat het een originele (geklonken) Fryske Boerenpream is.
Om het onderhoud te bekostigen verhuren de eigenaren zichzelf en hun pream regelmatig voor activiteiten van bedrijven, sportclubs, familiedagen en andere groepen. Desgewenst kan er een wedstrijd worden georganiseerd of kan volledig in de catering worden voorzien. Adressen van eigenaren zijn verkrijgbaar via de site.
Programma jubileum zaterdag 7 mei
08.30 uur Palaver in dorpshuis “De Buorkerij”. Voor deelnemers aan de competitie.
10.00 uur Start 1e wedstrijd proloog
11.00 uur* Start 2e wedstrijd proloog, * 15 minuten na de finish van de 1e wedstrijd. .
13.00 uur Afvaart van de puzzeltocht.
15.30 uur Admiraalzeilen. Admiraal, oud schipper en 1e kamerlid Gerben Gerbrandy.
17.00 uur Prijsuitreiking proloog 2022.
18.30 uur Receptie voor genodigden.
De locatie is het dorpshuis van Terherne De buorkerij, Buorren 29 8493 LC Terherne
Publiek kan mee varen tijdens de speurtocht en het admiraalzeilen. De mogelijkheid is beperkt tot max 10 personen per praam. Belangstellenden kunnen zich wenden tot de schippers. Zij kunnen het aantal opvarenden bepalen en zijn ten allen tijde verantwoordelijk op hun eigen schip. De lijst met schippers vindt u op Vloot.
De Sylkompetysje 2022
7 mei Terherne Proloog
14-15 mei Heeg Competitie wedstrijden
25-26 juni Aldegea (SWF) Competitie wedstrijden
3 september Eastermar (Open wedstrijden geen competitiewedstrijd )
17-18 september Terherne Competitie wedstrijden
Aantal wedstrijden: Het streven is in totaal op 12 wedstrijden uit te komen.
Aantal wedstrijden per dag:
* zaterdag à 3 wedstrijden / zondag à 2 wedstrijden
Uitslagen worden bekend gemaakt op de site: https://www.defryskeboerepream.nl
Fotografie: Fryske Boerepream
