AMSTERDAM– De Universiteit van Amsterdam (UvA) en SurfPill starten een gezamenlijk onderzoek naar de vraag of een drijvende surfinstallatie met geïntegreerde waterzuivering de waterkwaliteit in Amsterdamse binnenwateren kan verbeteren. Als het vergunningstraject is afgerond, wordt het eerste prototype gebouwd in Amsterdam-Noord.
Tijdens de Olympische Spelen van Parijs in 2024 werd zichtbaar hoe kwetsbaar stedelijk water is. De Seine werd met grote investeringen zwembaar gemaakt, maar bij hevige regen stegen bacteriewaarden opnieuw tot onveilige niveaus. Deze aandacht gaf een impuls aan de Swimmable Cities-beweging, waarin inmiddels bijna 200 organisaties in 100 steden werken aan herstel van stedelijke waterwegen. Begin november sloot ook Londen zich daarbij aan, naast steden als Parijs, Budapest en Rotterdam.
Amsterdam kampt met vergelijkbare uitdagingen. Vooral in ondiepe, stilstaande delen achter bruggen en bij steigers lopen bacteriewaarden snel op. De GGD waarschuwt regelmatig voor te hoge E. coli-waarden. Grote infrastructuurprojecten voor verbetering van de waterkwaliteit, zoals rioolvernieuwing, hebben een lange doorlooptijd. Dit onderzoek richt zich daarom op de vraag of kleinschalige interventies op probleemplekken sneller verlichting kunnen bieden.
Stilstaand water als probleemfactor
“In stedelijk water spelen meerdere factoren tegelijk een rol, maar plekken met weinig doorstroming vallen op omdat de waarden daar sneller oplopen”, aldus dr. Petra Visser, universitair hoofddocent Algen ecofysiologie aan de UvA. ”Samen met SurfPill onderzoeken wij of ingrepen zoals filtratie, beluchting en circulatie dat lokaal kunnen doorbreken. Voor ons als universiteit is dit waardevol omdat steden wereldwijd zoeken naar manieren om de waterkwaliteit te verbeteren. Met dit project willen we laten zien hoe wetenschap kan bijdragen aan een leefbare, gezonde stedelijke omgeving waar mensen veilig recreëren.”
Het onderzoek onder begeleiding van dr. Petra Visser en dr. Arie Vonk richt zich op meetbare effecten in het water direct rond de installatie. Onderzoekers kijken naar bacteriewaarden, helderheid, zuurstofgehalte, blauwalgen, metaalconcentraties en biodiversiteit. De metingen worden vergeleken met referentiepunten elders in het kanaal en met de situatie vóór installatie.
Hoe een surfgolf water zuivert
SurfPill is een drijvend surfplatform gecombineerd met waterzuivering, en speciaal ontwikkeld voor stedelijke wateren. Het concept werd door oprichter van Os ingediend in een Amsterdams participatieprogramma en behaalde daar veel stemmen, met een voorgestelde locatie in Amsterdam-Noord.
Het concept combineert drie principes voor het verbeteren van de waterkwaliteit. Filtratie verwijdert zwevende deeltjes, beluchting verhoogt het zuurstofgehalte, en circulatie doorbreekt stilstaand water. Deze aanpak wordt veel gebruikt in zwembaden en drinkwaterbehandeling, maar het wordt zelden toegepast in openbare stadswateren.
”Zodra we de vergunning voor SurfPill krijgen, bouwen we een platform van vijftien bij dertig meter”, aldus Frederik van Os, oprichter van SurfPill. ”De constante golfbeweging zal ervoor zorgen dat stadswater lokaal continu rond stroomt en door filters gaat, waarna het gezuiverd in het oppervlaktewater terugstroomt. Ook plaatsen we waterplanten rond het platform als extra zuivering (waterplanten nemen voedingsstoffen op). Het doel is dat het omringende water veiliger en helderder wordt, zodat bewoners weer kunnen zwemmen in hun eigen grachten en kinderen veilig kunnen spelen.”
Over een jaar zijn er antwoorden
De samenwerking loopt minimaal twaalf maanden en wordt uitgevoerd door studenten en onderzoekers van het Institute for Biodiversity and Ecosystem Dynamics (IBED) van de UvA. De onderzoekers meten de waterkwaliteit op verschillende afstanden van de installatie om vast te stellen hoe ver de effecten reiken. Naast waterkwaliteit wordt ook gekeken naar ecologische effecten, zoals biodiversiteit en plantengroei.
De eerste meetresultaten worden verwacht na een volledig seizoen, wat tevens inzicht moet geven in seizoensinvloeden en weerseffecten. Masterstudenten kunnen deelnemen aan het meetprogramma.
